Poznaj Polskę i
jej sąsiadów z Polą Neis 

Rekord Polski w liczbie odwiedzonych muzeów, restauracji i atrakcyjnych miejsc.
Polish English French German Italian Portuguese Russian Spanish
reklama1
reklama2
reklama3
reklama4
reklama5
reklama6
reklama7
reklama8
reklama9
r10
r11
r12
r13
r14 
r15 
r16 
r17 
 r18
r19 
 r20
r21 
 r22
 r24
 r25
 r26
 r27
r28 
r29 
r30 
r33 
Utworzono: 20.07.2014r.

Kopalnia złota w Złotym Stoku, woj. dolnośląskie

Złoty Stok. Kopalnia złota - sztolnia Gertruda.  Złoty Stok. Kopalnia złota - sztolnia Gertruda.

Złoty Stok to małe miasteczko położone u podnóża Gór Złotych, niedaleko Kłodzka i Kamieńca Ząbkowickiego. Znane jest  głównie z najstarszej kopalni złota w Polsce.

Niesamowita historia

To tutaj, na przestrzeni  ponad 700 lat, wydobyto ok. 16 ton tego cennego metalu. W tym celu  wydrążono przeszło 300 km sztolni, szybów i chodników rozmieszczonych na 21 poziomach. To najprawdopodobniej dzięki złotostockiemu złotu, przekazanemu  królowej hiszpańskiej, została w części sfinansowana podróż Krzysztofa Kolumba przez Atlantyk, zwieńczona odkryciem Ameryki. W XVIII wieku Złoty Stok przez ponad 100 lat stał się głównym dostawcą arszeniku na cały świat. Być może, to właśnie arszenikiem produkowanym w Złotym Stoku podtruwany był Napoleon Bonaparte. W 2002 r. ujawniono bowiem wyniki badań próbek włosów cesarza. Okazało się, że przed śmiercią Napoleon sukcesywnie był podtruwany właśnie arszenikiem. Ze Złotym Stokiem związane jest także nazwisko krakowskiego rzeźbiarza - Wita Stwosza. Pieniądze, które otrzymał za ołtarz w kościele Mariackim w Krakowie ulokował w udziały w złotostockim gwarectwie. Była to bardzo zła inwestycja, gdyż Wit Stwosz stracił cały swój majątek wskutek wyczerpania się złóż bogatych w złoto. Doprowadzony do bankructwa, Stwosz zdecydował się na podrobienie weksla. Za fałszerstwo został osadzony we wrocławskim więzieniu, a następnie osądzony w Norymberdze. Ciało wielkiego artysty zostało pochowane poza murami cmentarza w Norymberdze.

Wydobycie złota                  

Pierwszy zachowany zapis o prowadzonych w Złotym Stoku robotach górniczych pochodzi z 1273 r. Jest to przywilej na poszukiwania górnicze nadany klasztorowi Cystersów w Kamieńcu Ząbkowickim przez księcia wrocławskiego i krakowskiego Henryka IV Probusa. W okresie największego rozkwitu górnictwa złota przypadającego na początek XVI wieku,  działające wówczas 200 złotostockie kopalnie dostarczały około 8% całej europejskiej produkcji złota. Jak już wspomniałam, w XVIII wieku Złoty Stok znany był głównie z produkcji arszeniku. Już w 1723r. Urząd Górniczy podawał, iż wartość produkcji arszeniku trzykrotnie przekroczyła wartość wydobytego złota. Działania II wojny światowej nie spowodowały w kopalni żadnych zniszczeń. Po upaństwowieniu kopalni, eksploatację złota kontynuowali polscy górnicy sprowadzeni z Górnego Śląska. Obsługi pozostawionych urządzeń nauczył ich niemiecki pracownik, który pozostał na jakiś czas po wojnie w Złotym Stoku. W 1962r. zakończono nagle działalność górniczo-hutniczą. Do dzisiaj ta „odgórna” decyzja nie została publicznie wyjaśniona, gdyż z punku ekonomicznego nie było sensu zamykania kopalni. Przez kolejne 35 lat kopalnia stała opustoszona. Do czasu, jak burmistrzem miasta został Wiktor Lubieniecki, główny pomysłodawca i realizator uczynienia z dawnej kopali obiektu turystycznego.

Trudno było uwierzyć

Kiedy pierwszy raz byłam w Złotym Stoku, trudno mi było uwierzyć, iż Złotemu Stokowi  przedsięwzięcie się uda. Był to bowiem bardzo nieciekawy okres dla Dolnego Śląska pod względem turystycznym. W pobliskim Kamieńcu Ząbkowickim neogotycki pałac z XIX wieku niszczał, w niedalekich Pieszycach w kompletną ruinę popadał zamek, masowo bankrutowały ośrodki turystyczne. A  jednak samorządowcy dopięli swego i 28 maja 1996r. uruchomiono Podziemną Trasę Turystyczną „Kopalnia Złota”. Dzisiaj turyści mogą zwiedzać trzy sztolnie: Gertrudy (z Chodnikiem Śmierci i Muzeum Przestróg, Uwag i Apeli), Czarną Górną (z podziemnym wodospadem i Podziemnym Pomarańczowym Tramwajem)  i Książęcą (ze sztolnią Błotną i źródełkiem miłości). Trzeba wiedzieć, iż do dnia dzisiejszego odkryty został i poznany zaledwie kilkuprocentowy fragment wszystkich chodników i sztolni. Co może znajdować się w nieodkrytych fragmentach – jest wiele spekulacji i teorii.

Obecna ulica Złota prowadząca z miasteczka  do kopalni w niczym nie przypomina tej sprzed  kilkunastu lat. Na jej początku (przy skrzyżowaniu z ul. Traugutta) znajduje się Średniowieczny Park Techniki, reklamowany jako jedyna taka atrakcja w Europie. Zaś na  końcu ulicy znajduje się minicentrum handlowo-turystyczne związane z kopalnią. Są pawilony handlowe, bar, pokoje gościnne, Karczma „Stara Kuźnia”, jest wystawa minerałów oraz wiele innych atrakcji. W tym „Skalisko”  – reklamowany z kolei jako największy park linowy w Polsce z  najdłuższymi i najwyżej zawieszonymi tyrolkami w Europie.

„Skalisko” znajduje się w dolinie Złoty Jar. Jest to głęboka dolina między górami Krzyżową i Sołtysią, którą przepływa Złoty Potok. Dolina przez wieki była wykorzystywana dla lokalizacji niewielkich zakładów przetwórczych, na co wskazują zachowane do dzisiaj pozostałości zabudowań i instalacji wodnych. Tutaj sortowano i wstępnie przerabiano dostarczaną z poszczególnych wyrobisk rudę, którą następnie transportowano do kruszarni.

Aby skorzystać ze wszystkich atrakcji oferowanych przez kompleks Kopalnia Złoty Stok, trzeba zarezerwować sobie prawie cały dzień. Warto także udać się doliną Złoty Jar w górę Złotego Potoku.  

Skąd:

POZNAJ Z POLĄ NEIS SĄSIADÓW POLSKI

Niemcy

flaga niemiec mala

Rosja

flaga-rosji-mala

Litwa

flaga-litwy-mala

Białoruś

flaga-bialorusi-mala

Ukraina

flaga-ukrainy-mala

Słowacja

flaga-slowacji-mala

Czechy

flaga-czech-mala
Niemcy Rosja Litwa Białoruś Ukraina

Słowacja

Czechy